1
१. निदान (वाराणसी के ऋषिपतन मृगदाव में)
एवं मे सुतं: एकं समयं भगवा बाराणसियं विहरति इसिपतने मिगदाये। तत्र खो भगवा पञ्चवग्गिये भिक्खू आमन्तेसि:
Evaṃ me sutaṃ: Ekaṃ samayaṃ Bhagavā Bārāṇasiyaṃ viharati Isipatane Migadāye. Tatra kho Bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi:
2
२. दो अंत जिनका सेवन नहीं करना चाहिए (कामसुख और काया-क्लेश)
द्वेमे, भिक्खवे, अन्ता पब्बजितेन न सेवितब्बा: यो चायं कामेसु कामसुखल्लिकानुयोगो हीनो गम्मो पोथुज्जनिको अनरियो अनत्थसञ्हितो, यो चायं अत्तकिलमथानुयोगो दुक्खो अनरियो अनत्थसञ्हितो।
Dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā: Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasañhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasañhito.
3
३. मध्यम मार्ग (आर्य अष्टांगिक मार्ग)
एते ते, भिक्खवे, उभो अन्ते अनुपगम्म मज्झिमा पटिपदा तथागतेन अभिसम्बुद्धा चक्खुकरणी ञाणकरणी उपसमाय अभिञ्ञाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति। कतमा च सा, भिक्खवे, मज्झिमा पटिपदा तथागतेन अभिसम्बुद्धा चक्खुकरणी ञाणकरणी उपसमाय अभिञ्ञाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति? अयमेव अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, सेय्यथीदं: सम्मादिट्ठि सम्मासङ्कप्पो सम्मावाचा सम्माकम्मन्तो सम्माआजीवो सम्मावायामो सम्मासति सम्मासमाधि। अयं खो सा, भिक्खवे, मज्झिमा पटिपदा तथागतेन अभिसम्बुद्धा चक्खुकरणी ञाणकरणी उपसमाय अभिञ्ञाय सम्बोधाय निब्बानाय संवत्तति।
Ete te, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā Tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā Tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathīdaṃ: sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammā-ājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā Tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
4
४. दुख आर्यसत्य (दुख का सत्य)
इदं खो पन, भिक्खवे, दुक्खं अरियसच्चं: जातिपि दुक्खा, जरापि दुक्खा, मरणम्पि दुक्खं, सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासापि दुक्खा, अप्पियेहि सम्पयोगो दुक्खो, पियेहि विप्पयोगो दुक्खो, यम्पिच्छं न लभति तम्पि दुक्खं, सङ्खित्तेन पञ्चुपादानक्खन्धा दुक्खा।
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ: Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
Advertisement / สนับสนุนโดย
5
५. दुख-समुदय आर्यसत्य (दुख का कारण: तृष्णा)
इदं खो पन, भिक्खवे, दुक्खसमुदयो अरियसच्चं: यायं तण्हा पोनोब्भविका नन्दिरागसहगता तत्र तत्राभिनन्दिनी, सेय्यथीदं: कामतण्हा, भवतण्हा, विभवतण्हा।
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayo ariyasaccaṃ: Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatra tatrābhinandinī, seyyathīdaṃ: kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
6
६. दुख-निरोध आर्यसत्य (दुख का अंत: निर्वाण)
इदं खो पन, भिक्खवे, दुक्खनिरोधो अरियसच्चं: यो तस्सायेव तण्हाय असेसाविरागनिरोधो चागो पटिनिस्सग्गो मुत्ति अनालयो।
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodho ariyasaccaṃ: Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
7
७. दुख-निरोधगामिनी प्रतिपदा आर्यसत्य (दुख निरोध का मार्ग)
इदं खो पन, भिक्खवे, दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा अरियसच्चं: अयमेव अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, सेय्यथीदं: सम्मादिट्ठि सम्मासङ्कप्पो सम्मावाचा सम्माकम्मन्तो सम्माआजीवो सम्मावायामो सम्मासति सम्मासमाधि।
Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ: Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathīdaṃ: sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammā-ājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
8
८. द्वादशाकार ज्ञानदर्शन (चार आर्यसत्यों के तीन आवर्त)
"इदं दुक्खं अरियसच्चन्ति" मे, भिक्खवे, पुब्बे अननुस्सुतेसु धम्मेसु चक्खुं उदपादि ञाणं उदपादि पञ्ञा उदपादि विज्जा उदपादि आलोको उदपादि। "तं खो पनिदं दुक्खं अरियसच्चं परिञ्ञेय्यन्ति" ... "परिञ्ञातन्ति" मे, भिक्खवे ... चक्खुं उदपादि ञाणं उदपादि पञ्ञा उदपादि विज्जा उदपादि आलोको उदपादि।
"Idaṃ dukkhaṃ ariyasaccan"ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi. "Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyyan"ti ... "pariññātan"ti me, bhikkhave ... cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi.
Advertisement / สนับสนุนโดย
9
९. भगवान द्वारा अनुत्तर सम्यक्सम्बोधि की घोषणा
यावकीवञ्च मे, भिक्खवे, इमेसु चतूसु अरियसच्चेसु एवन्तिपरिवट्टं द्वादसाकारं यथाभूतं ञाणदस्सनं न सुविसुद्धं अहोसि, नेव तावाहं, भिक्खवे, सदेवके लोके समारेक सब्रह्मके सस्समणब्राह्मणीया पजाय सदेवमनुस्साय "अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धो"ति पच्चञ्ञासिं। यतो च खो मे, भिक्खवे ... ञाणदस्सनं सुविसुद्धं अहोसि, अथाहं, भिक्खवे ... अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धोति पच्चञ्ञासिं। ञाणञ्च पन मे दस्सनं उदपादि: "अकुप्पा मे विमुत्ति, अयमन्तिमा जाति, नत्थिदानि पुनब्भवो"ति।
Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evantiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya "anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho"ti paccaññāsiṃ. Yato ca kho me, bhikkhave ... ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave ... anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi: "Akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo"ti.
10
१०. आयुष्मान् कौण्डिन्य को धर्मचक्षु की प्राप्ति
इदमवोच भगवा। अत्तमना पञ्चवग्गिया भिक्खू भगवतो भासितं अभिनन्दुं। इमस्मिञ्च पन वेय्याकरणस्मिं भञ्ञमाने आयस्मतो कोण्डञ्ञस्स विरजं वीतमलं धम्मचक्खुं उदपादि: "यंकिञ्चि समुदयधम्मं, सब्बन्तं निरोधधम्मन्ति"।
Idamavoca Bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū Bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato Koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi: "Yaṅkiñci samudayadhammaṃ, sabbantaṃ nirodhadhamman"ti.
11
११. अप्रतिवर्त्य धर्मचक्र और देवों का जयघोष
पवत्तिते च पन भगवता धम्मचक्के भुम्मा देवा सद्दमनुस्सावेसुं: "एतं भगवता बाराणसियं इसिपतने मिगदाये अनुत्तरं धम्मचक्कं पवत्तितं अप्पटिवत्तियं समणेन वा ब्राह्मणेन वा देवेन वा मारेन वा ब्रह्मुना वा केनचि वा लोकस्मिन्ति"।
Pavattite ca pana Bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṃ: "Etambh识gavatā Bārāṇasiyaṃ Isipatane Migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin"ti.
12
१२. भगवान का पावन उद्वेग: "कौण्डिन्य ने जान लिया!"
अथ खो भगवा उदानं उदानेसि: "अञ्ञासि वत भो कोण्डञ्ञो, अञ्ञासि वत भो कोण्डञ्ञोति!" इतिहिदं आयस्मतो कोण्डञ्ञस्स "अञ्ञाकोण्डञ्ञो"त्वेव नामं अहोसीति।
Atha kho Bhagavā udānaṃ udānesi: "Aññāsi vata bho Koṇḍañño, aññāsi vata bho Koṇḍaññoti!" Itihidaṃ āyasmato Koṇḍaññassa "Aññākoṇḍañño"tveva nāmaṃ ahosīti.