ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน ยตฺถ กามนิปาติโนจิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้."

ที่มาในพระไตรปิฎก & พุทธประวัติ

พระไตรปิฎกอ้างอิง:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

ปรากฏในพระไตรปิฎก พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

จำแนกคำศัพท์ภาษาบาลีทีละคำ

คำบาลี	คำอ่าน	ความหมายภาษาไทย	ความหมายภาษาอังกฤษ
ทุนฺนิคฺคหสฺส Dunanigagahasas	ทุนฺนิคฺคหสฺส	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"
ลหุโน ยตฺถ Lahuno yatath	ลหุโน ยตฺถ	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"
กามนิปาติโนจิตฺตสฺส Kāmanipātinocitatasas	กามนิปาติโนจิตฺตสฺส	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"
ทมโถ Damatho	ทมโถ	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"
สาธุ จิตฺตํ Sādhu citatṃ	สาธุ จิตฺตํ	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"
ทนฺตํ Danatṃ	ทนฺตํ	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"
สุขาวหํ Sukhāvahṃ	สุขาวหํ	การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.	Reflecting upon Dunanigagahasas lahuno yatath kāmanipātinocitatasas damatho sādhu citatṃ danatṃ sukhāvahṃ: "การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้"

คำอธิบายและบทวิเคราะห์ธรรมะ

พุทธศาสนสุภาษิตบทว่า “ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน ยตฺถ กามนิปาติโนจิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ” (แปลความว่า: การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.) เป็นหลักธรรมคำสอนอันทรงคุณค่าในพระไตรปิฎก (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) ที่มุ่งชี้ให้เห็นถึงความจริงของชีวิต จิตใจ และการกระทำ

พระพุทธองค์ทรงสอนให้เราตระหนักรู้ในสภาวะปัจจุบัน ไม่ตกเป็นทาสของความหลงผิดหรือความว้าวุ่นทางอารมณ์ เมื่อจิตมีความสงบ ย่อมเกิดปัญญาในการมองเห็นสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง ทำให้สามารถดำเนินชีวิตด้วยความมั่นคง สันโดษ และเปี่ยมด้วยความสุขที่แท้จริงจากภายใน

ข้อคิดและการนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

�� น้อมนำข้อคิดจาก “การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี (เพราะว่า) จิตที่ฝึกดีแล้ว นำสุขมาให้.” มาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตประจำวัน
�� ฝึกสังเกตอารมณ์และความคิดของตนเองอย่างมีสติ เพื่อไม่ให้ตกเป็นทาสของกิเลส
�� พัฒนาจิตใจให้เข้มแข็ง มีความเมตตาและเกื้อกูลต่อเพื่อนมนุษย์และสิ่งแวดล้อมรอบตัว

มิติแห่งการเจริญสติ & วิปัสสนากรรมฐาน

ในเชิงวิปัสสนากรรมฐาน พุทธสุภาษิตบทนี้เป็นบาทฐานแห่งการเจริญสติปัฏฐาน เมื่อกำหนดรู้รูปนามที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง จิตจะปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่น นำไปสู่ความสงบเย็นอันแท้จริง

บทก่อนหน้า ตณฺหาธิปนฺนา วตฺตสีลพทฺธาลูขํ ตปํ วสฺสสตํ จรนฺตาจิตฺตญฺจ เนสํ น สมฺมา วิมุตฺตํหีนตฺตรูปา น ปารงฺคมา เต บทถัดไป ปทุฏฺฐจิตฺตสฺส น ผาติ โหติน จาปิ นํ เทวตา ปูชยนฺติโย ภาตรํ เปตฺติกํ สาปเตยฺยํอวญฺจยี ทุกฺกฏกมฺมการี

พุทธสุภาษิตที่น่าสนใจ

สทฺธา สาธุ ปติฏฺฐิตา

“ศรัทธาตั้งมั่นแล้ว ยังประโยชน์ให้สำเร็จ”

สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เล่ม ๑๕ หน้า ๓๑ (สํ.ส. ๑๕/๓๑)

สทฺธีธ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ

“ศรัทธาเป็นทรัพย์ประเสริฐของคนในโลกนี้”

สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เล่ม ๑๕ หน้า ๔๗ (สํ.ส. ๑๕/๔๗), ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๒๕ หน้า ๓๓๙ (ขุ.สุ. ๒๕/๓๓๙)

เย นํ ททนฺติ สทฺธาย วิปฺปสนฺเนน เจตสาตเมว อนฺนํ ภชติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ

“คนใดมีใจผ่องใส ให้ข้าวด้วยศรัทธา คนนั้นย่อมได้ข้าว ทั้งในโลกนี้ทั้งในโลกหน้าเหมือนกัน.”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

ดูพุทธสุภาษิตทั้งหมด

เรียนรู้ธรรมะร่วมสมัย

อ่านบทความวิชาการ การบูรณาการวิปัสสนา และการฟื้นฟูระบบนิเวศ เพื่อสร้างความตระหนักรู้สู่สังคม

เข้าสู่คลังบทความ