อปฺปมาณํ หิตํ จิตฺตํ ปริปุณฺณํ สุภาวิตํยํ ปมาณํ กตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ "Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น""

Tipitaka Canonical Source & Context

Canonical Reference:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Recorded in the Tipitaka scripture: พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Word-by-Word Pali Vocabulary Breakdown

Pali Word	Phonetic	Thai Meaning	English Meaning
Apapamāṇṃ อปฺปมาณํ	อปฺปมาณํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Hitṃ หิตํ	หิตํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Citatṃ paripuṇaṇṃ จิตฺตํ ปริปุณฺณํ	จิตฺตํ ปริปุณฺณํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Subhāvitṃyṃ สุภาวิตํยํ	สุภาวิตํยํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Pamāṇṃ ปมาณํ	ปมาณํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Katṃ กตํ	กตํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Kamamṃ n กมฺมํ น	กมฺมํ น	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Tṃ ตํ	ตํ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"
Tatarāvasisasati ตตฺราวสิสฺสติ	ตตฺราวสิสฺสติ	จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.	Reflecting upon Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น"

In-depth Commentary & Spiritual Insight

The sacred Buddhist verse "Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati" (Thai: อปฺปมาณํ หิตํ จิตฺตํ ปริปุณฺณํ สุภาวิตํยํ ปมาณํ กตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ) teaches: "จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้ กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้น จักไม่เหลือในจิตนั้น.". This timeless insight from the Tipitaka (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) illuminates the profound connection between inner awareness, ethical action, and spiritual liberation.

By contemplating this teaching, one learns to anchor the wandering mind in the clarity of the present moment, dissolving turbulent attachments and unlocking enduring peace.

Practical Takeaways for Daily Life

�� Apply the wisdom of "Apapamāṇṃ hitṃ citatṃ paripuṇaṇṃ subhāvitṃyṃ pamāṇṃ katṃ kamamṃ n tṃ tatarāvasisasati" in daily decision-making.
�� Cultivate mindful awareness to maintain mental balance amid life's unpredictable currents.
�� Strengthen spiritual integrity and extend compassion toward nature and fellow beings.

Mindfulness & Vipassana Reflection

From the perspective of Vipassana meditation, this verse serves as a contemplative anchor for Satipatthana (foundations of mindfulness), guiding the mind to transcend dualistic grasping into pristine awareness.

Previous Proverb Anavaṭaṭhitacitatasas sadadhamamṃ avijānatoparipalavapasādasas pañañā n paripūrati Next Proverb ānāpānasasati yasas aparipuṇaṇā abhāvitākāyopi iñajito hoti citatamapi hoti iñajitṃ

Related Buddhist Proverbs

Manopubbaṅgamā dhammā

“Mind precedes all mental states; mind is their chief; they are all mind-made.”

ขุททกนิกาย ธรรมบท เล่ม ๒๕ หน้า ๑๕ (ขุ.ธ. ๒๕/๑๕)

Dasasanakāmo sīlavatṃ sadadhamamṃ sotumicachativineyay macacheramalṃ s ve sadadhoti vucacati

“Reflecting upon Dasasanakāmo sīlavatṃ sadadhamamṃ sotumicachativineyay macacheramalṃ s ve sadadhoti vucacati: "ผู้ใด ใคร่เห็นผู้มีศีล ปรารถนาฟังพระสัทธรรม กำจัดมลทินคือความตระหนี่ได้ ผู้นั้นแล ท่านเรียกว่าผู้มีศรัทธา"”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Saddhā sādhu patiṭṭhitā

“Reflecting upon Saddhā sādhu patiṭṭhitā: "ศรัทธาตั้งมั่นแล้ว ยังประโยชน์ให้สำเร็จ"”

(สํ.ส. 15/50)

View All Proverbs

Contemporary Buddhist Wisdom

Explore academic research, Vipassana integration, and ecological conservation for holistic spiritual living.

Explore Articles