อปฺปมาทรโต ภิกฺขุ ปมาเท ภยทสฺสิ วาสญฺโญชนํ อณุํ ถูลํ ฑหํ อคฺคีว คจฺฉติ "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น."

ที่มาในพระไตรปิฎก & พุทธประวัติ

พระไตรปิฎกอ้างอิง:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

ปรากฏในพระไตรปิฎก พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

จำแนกคำศัพท์ภาษาบาลีทีละคำ

คำบาลี	คำอ่าน	ความหมายภาษาไทย	ความหมายภาษาอังกฤษ
อปฺปมาทรโต Apapamādarato	อปฺปมาทรโต	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
ภิกฺขุ ปมาเท Bhikakhu pamāde	ภิกฺขุ ปมาเท	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
ภยทสฺสิ Bhayadasasi	ภยทสฺสิ	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
วาสญฺโญชนํ Vāsañañojanṃ	วาสญฺโญชนํ	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
อณุํ Aṇuํ	อณุํ	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
ถูลํ ฑหํ Thūlṃ ḍahṃ	ถูลํ ฑหํ	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
อคฺคีว Agagīv	อคฺคีว	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"
คจฺฉติ Gacachati	คจฺฉติ	ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.	Reflecting upon Apapamādarato bhikakhu pamāde bhayadasasi vāsañañojanṃ aṇuํ thūlṃ ḍahṃ agagīv gacachati: "ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น"

คำอธิบายและบทวิเคราะห์ธรรมะ

พุทธศาสนสุภาษิตบทว่า “อปฺปมาทรโต ภิกฺขุ ปมาเท ภยทสฺสิ วาสญฺโญชนํ อณุํ ถูลํ ฑหํ อคฺคีว คจฺฉติ” (แปลความว่า: ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.) เป็นหลักธรรมคำสอนอันทรงคุณค่าในพระไตรปิฎก (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) ที่มุ่งชี้ให้เห็นถึงความจริงของชีวิต จิตใจ และการกระทำ

พระพุทธองค์ทรงสอนให้เราตระหนักรู้ในสภาวะปัจจุบัน ไม่ตกเป็นทาสของความหลงผิดหรือความว้าวุ่นทางอารมณ์ เมื่อจิตมีความสงบ ย่อมเกิดปัญญาในการมองเห็นสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง ทำให้สามารถดำเนินชีวิตด้วยความมั่นคง สันโดษ และเปี่ยมด้วยความสุขที่แท้จริงจากภายใน

ข้อคิดและการนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

�� น้อมนำข้อคิดจาก “ภิกษุยินดีในความไม่ประมาท หรือเห็นภัยในความประมาท ย่อมเผาสังโยชน์น้อยใหญ่ไป เหมือนไฟไหม้เชื้อน้อยใหญ่ไปฉะนั้น.” มาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตประจำวัน
�� ฝึกสังเกตอารมณ์และความคิดของตนเองอย่างมีสติ เพื่อไม่ให้ตกเป็นทาสของกิเลส
�� พัฒนาจิตใจให้เข้มแข็ง มีความเมตตาและเกื้อกูลต่อเพื่อนมนุษย์และสิ่งแวดล้อมรอบตัว

มิติแห่งการเจริญสติ & วิปัสสนากรรมฐาน

ในเชิงวิปัสสนากรรมฐาน พุทธสุภาษิตบทนี้เป็นบาทฐานแห่งการเจริญสติปัฏฐาน เมื่อกำหนดรู้รูปนามที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง จิตจะปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่น นำไปสู่ความสงบเย็นอันแท้จริง

บทก่อนหน้า อปฺปมาทรโต ภิกฺขุ ปมาเท ภยทสฺสิ วาอภพฺโพ ปริหานาย นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก บทถัดไป อปฺปมาทรตา โหถ สจิตฺตมนุรกฺขถทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร

พุทธสุภาษิตที่น่าสนใจ

สุโข วิเวโก ตุฏฺฐสฺส สุตธมฺมสฺส ปสฺสโต

“ความสงัดของผู้สันโดษ มีธรรมปรากฏเห็นอยู่ นำสุขมาให้”

วินัยปิฎก มหาวรรค เล่ม ๔ หน้า ๖ (วิ.มหา. ๔/๖), ขุททกนิกาย อุทาน เล่ม ๒๕ หน้า ๘๖ (ขุ.อุ. ๒๕/๘๖)

สนฺตุฏฺฐี ปรมํ ธนํ

“ความสันโดษเป็นทรัพย์อย่างยิ่ง”

ขุททกนิกาย ธรรมบท เล่ม ๒๕ หน้า ๔๒ (ขุ.ธ. ๒๕/๔๒), มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เล่ม ๑๓ หน้า ๒๘๔ (ม.ม. ๑๓/๒๘๔)

ตุฏฺฐี สุขา ยา อิตรีตเรน

“ความสันโดษด้วยปัจจัยตามมีตามได้ นำสุขมาให้”

ขุททกนิกาย ธรรมบท เล่ม ๒๕ หน้า ๕๙ (ขุ.ธ. ๒๕/๕๙), ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๒๕ หน้า ๓๐๕ (ขุ.สุ. ๒๕/๓๐๕)

ดูพุทธสุภาษิตทั้งหมด

เรียนรู้ธรรมะร่วมสมัย

อ่านบทความวิชาการ การบูรณาการวิปัสสนา และการฟื้นฟูระบบนิเวศ เพื่อสร้างความตระหนักรู้สู่สังคม

เข้าสู่คลังบทความ