กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมาวิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํอาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวาเอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด."

ที่มาในพระไตรปิฎก & พุทธประวัติ

พระไตรปิฎกอ้างอิง:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

ปรากฏในพระไตรปิฎก พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

จำแนกคำศัพท์ภาษาบาลีทีละคำ

คำบาลี	คำอ่าน	ความหมายภาษาไทย	ความหมายภาษาอังกฤษ
กามา Kāmā	กามา	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
หิ Hi	หิ	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
จิตฺรา Citarā	จิตฺรา	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
มธุรา Madhurā	มธุรา	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
มโนรมาวิรูปรูเปน Manoramāvirūparūpen	มโนรมาวิรูปรูเปน	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
มเถนฺติ Mathenati	มเถนฺติ	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
จิตฺตํอาทีนวํ Citatṃādīnavṃ	จิตฺตํอาทีนวํ	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
กามคุเณสุ Kāmaguṇesu	กามคุเณสุ	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
ทิสฺวาเอโก Disavāeko	ทิสฺวาเอโก	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
จเร Care	จเร	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"
ขคฺควิสาณกปฺโป Khagagavisāṇakapapo	ขคฺควิสาณกปฺโป	กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.	Reflecting upon Kāmā hi citarā madhurā manoramāvirūparūpen mathenati citatṃādīnavṃ kāmaguṇesu disavāeko care khagagavisāṇakapapo: "กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด"

คำอธิบายและบทวิเคราะห์ธรรมะ

พุทธศาสนสุภาษิตบทว่า “กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมาวิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํอาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวาเอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป” (แปลความว่า: กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.) เป็นหลักธรรมคำสอนอันทรงคุณค่าในพระไตรปิฎก (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) ที่มุ่งชี้ให้เห็นถึงความจริงของชีวิต จิตใจ และการกระทำ

พระพุทธองค์ทรงสอนให้เราตระหนักรู้ในสภาวะปัจจุบัน ไม่ตกเป็นทาสของความหลงผิดหรือความว้าวุ่นทางอารมณ์ เมื่อจิตมีความสงบ ย่อมเกิดปัญญาในการมองเห็นสิ่งทั้งหลายตามความเป็นจริง ทำให้สามารถดำเนินชีวิตด้วยความมั่นคง สันโดษ และเปี่ยมด้วยความสุขที่แท้จริงจากภายใน

ข้อคิดและการนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน

�� น้อมนำข้อคิดจาก “กามทั้งหลาย ตระการหวานชื่นใจ ย่อมย่ำยีจิตโดยรูปร่างต่าง ๆ กัน บุคคลพึงเห็นโทษในกามคุณแล้วเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนนอแรด.” มาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตประจำวัน
�� ฝึกสังเกตอารมณ์และความคิดของตนเองอย่างมีสติ เพื่อไม่ให้ตกเป็นทาสของกิเลส
�� พัฒนาจิตใจให้เข้มแข็ง มีความเมตตาและเกื้อกูลต่อเพื่อนมนุษย์และสิ่งแวดล้อมรอบตัว

มิติแห่งการเจริญสติ & วิปัสสนากรรมฐาน

ในเชิงวิปัสสนากรรมฐาน พุทธสุภาษิตบทนี้เป็นบาทฐานแห่งการเจริญสติปัฏฐาน เมื่อกำหนดรู้รูปนามที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง จิตจะปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่น นำไปสู่ความสงบเย็นอันแท้จริง

บทก่อนหน้า เอวมาทีนวํ ญตฺวา ตณฺหา ทุกฺขสฺส สมฺภวํวีตตณฺโห อนาทาโน สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช บทถัดไป โกธํ ชเห วิปฺปชเหยฺย มานํสญฺโญชนํ สพฺพมติกฺกเมยฺยตํ นามรูปสฺมิมสชฺชมานํอกิญฺจนํ นานุปตนฺติ สงฺคา

พุทธสุภาษิตที่น่าสนใจ

มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา

“ธรรมทั้งหลาย มีใจเป็นหัวหน้า มีใจเป็นใหญ่ สำเร็จด้วยใจ”

ขุททกนิกาย ธรรมบท เล่ม ๒๕ หน้า ๑๕ (ขุ.ธ. ๒๕/๑๕)

ทสฺสนกาโม สีลวตํ สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติวิเนยฺย มจฺเฉรมลํ ส เว สทฺโธติ วุจฺจติ

“ผู้ใด ใคร่เห็นผู้มีศีล ปรารถนาฟังพระสัทธรรม กำจัดมลทินคือความตระหนี่ได้ ผู้นั้นแล ท่านเรียกว่าผู้มีศรัทธา.”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

สทฺธา สาธุ ปติฏฺฐิตา

“ศรัทธาตั้งมั่นแล้ว ยังประโยชน์ให้สำเร็จ”

(สํ.ส. 15/50)

ดูพุทธสุภาษิตทั้งหมด

เรียนรู้ธรรมะร่วมสมัย

อ่านบทความวิชาการ การบูรณาการวิปัสสนา และการฟื้นฟูระบบนิเวศ เพื่อสร้างความตระหนักรู้สู่สังคม

เข้าสู่คลังบทความ