มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติอนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ "Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น""

Tipitaka Canonical Source & Context

Canonical Reference:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Recorded in the Tipitaka scripture: พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Word-by-Word Pali Vocabulary Breakdown

Pali Word	Phonetic	Thai Meaning	English Meaning
Mūḷaho มูฬฺโห	มูฬฺโห	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Atathṃ อตฺถํ	อตฺถํ	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
N น	น	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Jānāti mūḷaho ชานาติ มูฬฺโห	ชานาติ มูฬฺโห	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Dhamamṃ ธมฺมํ	ธมฺมํ	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
N น	น	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Pasasatianadhatamṃ ปสฺสติอนฺธตมํ	ปสฺสติอนฺธตมํ	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Tadā ตทา	ตทา	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Hoti yṃ โหติ ยํ	โหติ ยํ	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Moho โมโห	โมโห	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Sahate สหเต	สหเต	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"
Narṃ นรํ	นรํ	ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.	Reflecting upon Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น"

In-depth Commentary & Spiritual Insight

The sacred Buddhist verse "Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ" (Thai: มูฬฺโห อตฺถํ น ชานาติ มูฬฺโห ธมฺมํ น ปสฺสติอนฺธตมํ ตทา โหติ ยํ โมโห สหเต นรํ) teaches: "ผู้หลงย่อมไม่รู้อรรถ ผู้หลงย่อมไม่เห็นธรรม ความหลงครอบงำคนใดเมื่อใด ความมืดมิดย่อมมีเมื่อนั้น.". This timeless insight from the Tipitaka (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) illuminates the profound connection between inner awareness, ethical action, and spiritual liberation.

By contemplating this teaching, one learns to anchor the wandering mind in the clarity of the present moment, dissolving turbulent attachments and unlocking enduring peace.

Practical Takeaways for Daily Life

�� Apply the wisdom of "Mūḷaho atathṃ n jānāti mūḷaho dhamamṃ n pasasatianadhatamṃ tadā hoti yṃ moho sahate narṃ" in daily decision-making.
�� Cultivate mindful awareness to maintain mental balance amid life's unpredictable currents.
�� Strengthen spiritual integrity and extend compassion toward nature and fellow beings.

Mindfulness & Vipassana Reflection

From the perspective of Vipassana meditation, this verse serves as a contemplative anchor for Satipatthana (foundations of mindfulness), guiding the mind to transcend dualistic grasping into pristine awareness.

Previous Proverb Mānupetā ayṃ pajā mānaganathā mānavinibabadadhādiṭaṭhīsu bayāramabhakatā sṃsārṃ nātivatatati Next Proverb Yasas natathi idṃ meti paresṃ vāpi kiñacanṃmamatatṃ so asṃvinadṃ natathi meti n socati

Related Buddhist Proverbs

Saddhā sādhu patiṭṭhitā

“Faith, when firmly established, brings true benefit and success.”

สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เล่ม ๑๕ หน้า ๓๑ (สํ.ส. ๑๕/๓๑)

Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ

“Faith is indeed the most precious wealth of a person in this world.”

สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เล่ม ๑๕ หน้า ๔๗ (สํ.ส. ๑๕/๔๗), ขุททกนิกาย สุตตนิบาต เล่ม ๒๕ หน้า ๓๓๙ (ขุ.สุ. ๒๕/๓๓๙)

Ye nṃ dadanati sadadhāy vipapasananen cetasātamev ananṃ bhajati asamึ loke paramahi c

“Reflecting upon Ye nṃ dadanati sadadhāy vipapasananen cetasātamev ananṃ bhajati asamึ loke paramahi c: "คนใดมีใจผ่องใส ให้ข้าวด้วยศรัทธา คนนั้นย่อมได้ข้าว ทั้งในโลกนี้ทั้งในโลกหน้าเหมือนกัน"”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

View All Proverbs

Contemporary Buddhist Wisdom

Explore academic research, Vipassana integration, and ecological conservation for holistic spiritual living.

Explore Articles