น ตํ มาตา ปิตา กยิรา อญฺเญ วาปิจ ญาตกาสมฺมาปณิหิตํ จิตฺตํ เสยฺยโส นํ ตโต กเร "Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น""

Tipitaka Canonical Source & Context

Canonical Reference:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Recorded in the Tipitaka scripture: พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Word-by-Word Pali Vocabulary Breakdown

Pali Word	Phonetic	Thai Meaning	English Meaning
N น	น	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Tṃ ตํ	ตํ	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Mātā มาตา	มาตา	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Pitā ปิตา	ปิตา	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Kayirā añañe กยิรา อญฺเญ	กยิรา อญฺเญ	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Vāpic วาปิจ	วาปิจ	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
ñātakāsamamāpaṇihitṃ ญาตกาสมฺมาปณิหิตํ	ญาตกาสมฺมาปณิหิตํ	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Citatṃ seyayaso จิตฺตํ เสยฺยโส	จิตฺตํ เสยฺยโส	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Nṃ นํ	นํ	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Tato ตโต	ตโต	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"
Kare กเร	กเร	มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.	Reflecting upon N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น"

In-depth Commentary & Spiritual Insight

The sacred Buddhist verse "N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare" (Thai: น ตํ มาตา ปิตา กยิรา อญฺเญ วาปิจ ญาตกาสมฺมาปณิหิตํ จิตฺตํ เสยฺยโส นํ ตโต กเร) teaches: "มารดาบิดา หรือญาติเหล่าอื่น ไม่พึงทำเหตุนั้นให้ได้ ส่วนจิตที่ตั้งไว้ดีแล้ว พึงทำเขาให้ดีกว่านั้น.". This timeless insight from the Tipitaka (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) illuminates the profound connection between inner awareness, ethical action, and spiritual liberation.

By contemplating this teaching, one learns to anchor the wandering mind in the clarity of the present moment, dissolving turbulent attachments and unlocking enduring peace.

Practical Takeaways for Daily Life

�� Apply the wisdom of "N tṃ mātā pitā kayirā añañe vāpic ñātakāsamamāpaṇihitṃ citatṃ seyayaso nṃ tato kare" in daily decision-making.
�� Cultivate mindful awareness to maintain mental balance amid life's unpredictable currents.
�� Strengthen spiritual integrity and extend compassion toward nature and fellow beings.

Mindfulness & Vipassana Reflection

From the perspective of Vipassana meditation, this verse serves as a contemplative anchor for Satipatthana (foundations of mindfulness), guiding the mind to transcend dualistic grasping into pristine awareness.

Previous Proverb Dūraṅagamṃ ekacarṃ asarīrṃ guhāsayṃye citatṃ sañañamesasanati mokakhanati mārabanadhanā Next Proverb Phanadanṃ capalṃ citatṃ durakakhṃ dunanivārayṃujuํ karoti medhāvī usukārov tejanṃ

Related Buddhist Proverbs

Kaṇahṃ dhamamṃ vipapahāy

“Reflecting upon Kaṇahṃ dhamamṃ vipapahāy: "[คำอ่าน : กัน-หัง, ทำ-มัง, วิบ-ปะ-หา-ยะ]"”

(สํ.มหา. 19/29, ขุ.ธ. 25/26)

Sakṃ hi dhamamṃ paripuṇaṇamāhuañañasas dhamamṃ pan hīnamāhuevamapi vigagayah vivādayanatisakṃ sakṃ samamatimāhu sacacṃ

“Reflecting upon Sakṃ hi dhamamṃ paripuṇaṇamāhuañañasas dhamamṃ pan hīnamāhuevamapi vigagayah vivādayanatisakṃ sakṃ samamatimāhu sacacṃ: "[คำอ่าน]"”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Soracacṃ avihึsā c pādā nāgasas te duvesati c samapajañañañac caraṇā nāgasas te pare

“Reflecting upon Soracacṃ avihึsā c pādā nāgasas te duvesati c samapajañañañac caraṇā nāgasas te pare: "[คำอ่าน]"”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

View All Proverbs

Contemporary Buddhist Wisdom

Explore academic research, Vipassana integration, and ecological conservation for holistic spiritual living.

Explore Articles