กุมฺภูปมํ กายมิมํ วิทิตฺวานครูปมํ จิตฺตมิทํ ถเกตฺวาโยเธถ มารํ ปญฺญาวุเธนชิตญฺจ รกฺเข อนิเวสโน สิยา "Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่""

Tipitaka Canonical Source & Context

Canonical Reference:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Recorded in the Tipitaka scripture: พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Word-by-Word Pali Vocabulary Breakdown

Pali Word	Phonetic	Thai Meaning	English Meaning
Kumabhūpamṃ กุมฺภูปมํ	กุมฺภูปมํ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Kāyamimṃ กายมิมํ	กายมิมํ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Viditavānagarūpamṃ วิทิตฺวานครูปมํ	วิทิตฺวานครูปมํ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Citatamidṃ จิตฺตมิทํ	จิตฺตมิทํ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Thaketavāyodheth ถเกตฺวาโยเธถ	ถเกตฺวาโยเธถ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Mārṃ มารํ	มารํ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Pañañāvudhenajitañac ปญฺญาวุเธนชิตญฺจ	ปญฺญาวุเธนชิตญฺจ	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Rakakhe รกฺเข	รกฺเข	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Anivesano อนิเวสโน	อนิเวสโน	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"
Siyā สิยา	สิยา	บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.	Reflecting upon Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่"

In-depth Commentary & Spiritual Insight

The sacred Buddhist verse "Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā" (Thai: กุมฺภูปมํ กายมิมํ วิทิตฺวานครูปมํ จิตฺตมิทํ ถเกตฺวาโยเธถ มารํ ปญฺญาวุเธนชิตญฺจ รกฺเข อนิเวสโน สิยา) teaches: "บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธคือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่.". This timeless insight from the Tipitaka (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) illuminates the profound connection between inner awareness, ethical action, and spiritual liberation.

By contemplating this teaching, one learns to anchor the wandering mind in the clarity of the present moment, dissolving turbulent attachments and unlocking enduring peace.

Practical Takeaways for Daily Life

�� Apply the wisdom of "Kumabhūpamṃ kāyamimṃ viditavānagarūpamṃ citatamidṃ thaketavāyodheth mārṃ pañañāvudhenajitañac rakakhe anivesano siyā" in daily decision-making.
�� Cultivate mindful awareness to maintain mental balance amid life's unpredictable currents.
�� Strengthen spiritual integrity and extend compassion toward nature and fellow beings.

Mindfulness & Vipassana Reflection

From the perspective of Vipassana meditation, this verse serves as a contemplative anchor for Satipatthana (foundations of mindfulness), guiding the mind to transcend dualistic grasping into pristine awareness.

Previous Proverb Sañañāy viparīyesā citatanate pariḍayahatinimitatṃ parivajajehi subhṃ rāgūpasañahitṃ Next Proverb Citaten nīyatī loko citaten parikasasaticitatasas ekadhamamasas sababev vasamanavagū

Related Buddhist Proverbs

Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ

“Reflecting upon Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ: "ศรัทธาเป็นทรัพย์ประเสริฐของคนในโลกนี้"”

(สํ.ส. 15/58, ขุ.สุ. 25/360)

Dhamamo hi isinṃ dhajo

“Reflecting upon Dhamamo hi isinṃ dhajo: "[คำอ่าน : ทำ-โม, หิ, อิ-สิ-นัง, ทะ-โช]"”

(สํ.นิ. 16/26, องฺ.จตุกฺก. 21/66, ขุ.ชา.อสีติ. 28/152)

Sababe dhamamā nālṃ abhinivesāy

“Reflecting upon Sababe dhamamā nālṃ abhinivesāy: "[คำอ่าน : สับ-เพ, ทำ-มา, นา-ลัง, อะ-พิ-นิ-เว-สา-ยะ]"”

(ม.ม. 12/464)

View All Proverbs

Contemporary Buddhist Wisdom

Explore academic research, Vipassana integration, and ecological conservation for holistic spiritual living.

Explore Articles