นิทฺทํ น พหุลีกเรยฺยชาคริยํ ภเชยฺย อาตาปีตนฺทึ มายํ หสฺสํ ขิฑฺฑํเมถุนํ วิปฺปชเห สวิภูสํ "Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย""

Tipitaka Canonical Source & Context

Canonical Reference:

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Recorded in the Tipitaka scripture: พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Word-by-Word Pali Vocabulary Breakdown

Pali Word	Phonetic	Thai Meaning	English Meaning
Nidadṃ นิทฺทํ	นิทฺทํ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
N น	น	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Bahulīkareyayajāgariyṃ พหุลีกเรยฺยชาคริยํ	พหุลีกเรยฺยชาคริยํ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Bhajeyay ภเชยฺย	ภเชยฺย	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
ātāpītanadึ อาตาปีตนฺทึ	อาตาปีตนฺทึ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Māyṃ มายํ	มายํ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Hasasṃ หสฺสํ	หสฺสํ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Khiḍaḍṃmethunṃ ขิฑฺฑํเมถุนํ	ขิฑฺฑํเมถุนํ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Vipapajahe วิปฺปชเห	วิปฺปชเห	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"
Savibhūsṃ สวิภูสํ	สวิภูสํ	ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.	Reflecting upon Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย"

In-depth Commentary & Spiritual Insight

The sacred Buddhist verse "Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ" (Thai: นิทฺทํ น พหุลีกเรยฺยชาคริยํ ภเชยฺย อาตาปีตนฺทึ มายํ หสฺสํ ขิฑฺฑํเมถุนํ วิปฺปชเห สวิภูสํ) teaches: "ผู้มีความเพียรไม่พึงนอนมาก พึงเสพธรรมเครื่องตื่น พึงละความเกียจคร้าน มายา ความร่าเริง การเล่น และเมถุน พร้อมเครื่องประดับเสีย.". This timeless insight from the Tipitaka (พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)) illuminates the profound connection between inner awareness, ethical action, and spiritual liberation.

By contemplating this teaching, one learns to anchor the wandering mind in the clarity of the present moment, dissolving turbulent attachments and unlocking enduring peace.

Practical Takeaways for Daily Life

�� Apply the wisdom of "Nidadṃ n bahulīkareyayajāgariyṃ bhajeyay ātāpītanadึ māyṃ hasasṃ khiḍaḍṃmethunṃ vipapajahe savibhūsṃ" in daily decision-making.
�� Cultivate mindful awareness to maintain mental balance amid life's unpredictable currents.
�� Strengthen spiritual integrity and extend compassion toward nature and fellow beings.

Mindfulness & Vipassana Reflection

From the perspective of Vipassana meditation, this verse serves as a contemplative anchor for Satipatthana (foundations of mindfulness), guiding the mind to transcend dualistic grasping into pristine awareness.

Previous Proverb Kodhasas visamūlasas madhuragagasas barāhamaṇavadhṃ ariyā pasṃsanati tañahi chetavā n socati Next Proverb Paravajajānupasasisas nicacṃ ujajhānasañañinoāsavā tasas vaḍaḍhanati ārā so āsavakakhayā

Related Buddhist Proverbs

Manopubbaṅgamā dhammā

“Mind precedes all mental states; mind is their chief; they are all mind-made.”

ขุททกนิกาย ธรรมบท เล่ม ๒๕ หน้า ๑๕ (ขุ.ธ. ๒๕/๑๕)

Dasasanakāmo sīlavatṃ sadadhamamṃ sotumicachativineyay macacheramalṃ s ve sadadhoti vucacati

“Reflecting upon Dasasanakāmo sīlavatṃ sadadhamamṃ sotumicachativineyay macacheramalṃ s ve sadadhoti vucacati: "ผู้ใด ใคร่เห็นผู้มีศีล ปรารถนาฟังพระสัทธรรม กำจัดมลทินคือความตระหนี่ได้ ผู้นั้นแล ท่านเรียกว่าผู้มีศรัทธา"”

พระไตรปิฎก (พุทธศาสนสุภาษิต)

Saddhā sādhu patiṭṭhitā

“Reflecting upon Saddhā sādhu patiṭṭhitā: "ศรัทธาตั้งมั่นแล้ว ยังประโยชน์ให้สำเร็จ"”

(สํ.ส. 15/50)

View All Proverbs

Contemporary Buddhist Wisdom

Explore academic research, Vipassana integration, and ecological conservation for holistic spiritual living.

Explore Articles